METODA TOMATISA

Czym jest metoda Tomatisa?

Metoda Tomatisa jest podejściem rozwijanym od drugiej połowy XX wieku przez francuskiego lekarza, otolaryngologa i badacza Alfreda Tomatisa (1920–2001).

Jego zainteresowanie głosem, słuchem i relacją pomiędzy słuchaniem a funkcjonowaniem człowieka doprowadziło do stworzenia koncepcji znanej dziś jako metoda Tomatisa oraz szerzej – Audio-Psycho-Phonology.

Jednym z podstawowych założeń podejścia jest zwrócenie uwagi na różnicę pomiędzy samym słyszeniem a słuchaniem.

Słyszenie jest przede wszystkim zdolnością odbierania bodźców dźwiękowych.

Słuchanie jest natomiast aktywnym procesem, w którym człowiek kieruje uwagę na informacje, interpretuje je i wykorzystuje w codziennym funkcjonowaniu.

Dlatego w metodzie Tomatisa szczególne znaczenie przypisuje się nie tylko temu, czy człowiek słyszy, ale również temu, jak słucha.

To właśnie wokół tego zagadnienia zbudowana została koncepcja treningu słuchowego.

Od słyszenia do słuchania

Każdego dnia jesteśmy otoczeni ogromną ilością informacji dźwiękowych.

Głos drugiej osoby.

Dźwięki otoczenia.

Muzyka.

Hałas.

Szum.

Dźwięki własnego ciała.

Informacje płynące z otoczenia mogą być dla człowieka ważne, obojętne albo rozpraszające.

Umiejętność odpowiedniego kierowania uwagi na wybrane informacje jest częścią codziennego funkcjonowania.

Dlatego słuchanie ma znaczenie między innymi w komunikacji, nauce, pracy, kontakcie z innymi ludźmi oraz podczas wykonywania wielu czynności wymagających koncentracji.

Metoda Tomatisa patrzy na słuchanie jako na proces aktywny, który można poddawać treningowi.

W praktyce oznacza to pracę z odpowiednio przygotowanym materiałem dźwiękowym, podawanym za pomocą specjalistycznego urządzenia.

Jednym z charakterystycznych elementów metody jest wykorzystanie Elektronicznego Ucha.

Elektroniczne Ucho

Elektroniczne Ucho jest urządzeniem opracowanym do prowadzenia treningu zgodnego z założeniami metody Tomatisa.

W klasycznym podejściu Alfreda Tomatisa urządzenie umożliwiało odpowiednie modyfikowanie sygnału dźwiękowego oraz jego podawanie przez słuchawki.

Ważnym elementem była możliwość dynamicznego oddziaływania na sposób prezentowania dźwięku.

Współczesne urządzenia stosowane w profesjonalnej praktyce mogą różnić się konstrukcją i rozwiązaniami technicznymi.

Istotne pozostaje jednak to, że urządzenie jest narzędziem wykorzystywanym w określonym sposobie pracy, a nie celem samym w sobie.

Metoda Tomatisa nie powinna być sprowadzana do samego urządzenia.

Znaczenie ma cały proces:

człowiek → słuchanie → odpowiednio przygotowany program → urządzenie → terapeuta → obserwacja i dalsze dostosowanie pracy.

Technologia jest narzędziem

Jedną z ważnych rzeczy, o których warto mówić otwarcie, jest to, że urządzenie nie zastępuje terapeuty.

Metoda Tomatisa nie powinna być sprowadzana do założenia słuchawek i odtworzenia muzyki.

Profesjonalna praca wymaga przygotowania, znajomości założeń metody, odpowiedniego wykorzystania urządzenia oraz obserwacji osoby uczestniczącej w programie.

Terapeuta powinien znać sposób działania wykorzystywanego sprzętu, rozumieć założenia programu i potrafić obserwować reakcje uczestnika.

Dlatego metoda Tomatisa to nie tylko technologia.

To określony sposób pracy.

Muzyka i dźwięk

W treningu słuchowym zgodnym z metodą Tomatisa wykorzystywane są odpowiednio przygotowane materiały dźwiękowe.

W zależności od programu mogą być wykorzystywane między innymi utwory muzyczne oraz głos.

W tradycji metody szczególne miejsce zajmuje muzyka klasyczna, w tym muzyka Mozarta, a także inne materiały dźwiękowe wykorzystywane w określonych programach.

Muzyka nie jest jednak tutaj jedynie formą relaksu.

Jest materiałem wykorzystywanym w treningu słuchowym.

Dźwięk może być odpowiednio filtrowany i modyfikowany, a sposób jego prezentacji może zmieniać charakter bodźca, z którym pracuje uczestnik programu.

Dlatego sesja metody Tomatisa nie jest zwykłym słuchaniem muzyki przez słuchawki.

Słuchanie a głos

Jednym z charakterystycznych elementów koncepcji Alfreda Tomatisa jest zainteresowanie relacją pomiędzy uchem, głosem i słuchaniem.

Człowiek słyszy własny głos i jednocześnie wykorzystuje go do komunikowania się z otoczeniem.

W klasycznym ujęciu metody ważne miejsce zajmuje więc również praca z głosem.

W określonych programach wykorzystywane mogą być ćwiczenia głosowe oraz mikrofon.

Takie podejście nawiązuje do idei, że sposób, w jaki człowiek słucha, jest związany z tym, jak wykorzystuje głos i jak komunikuje się z otoczeniem.

Dlatego metoda Tomatisa znalazła zastosowanie również w obszarach związanych z głosem, mową, językami obcymi, śpiewem czy pracą osób zawodowo wykorzystujących głos.

Metoda Tomatisa dla dzieci

Dzieci mogą uczestniczyć w treningu słuchowym prowadzonym zgodnie z metodą Tomatisa.

W przypadku dziecka szczególnie ważne jest indywidualne podejście.

Każde dziecko rozwija się w swoim tempie i ma własne potrzeby, doświadczenia oraz sposób reagowania na bodźce.

Dlatego program nie powinien być traktowany jako uniwersalny schemat dla wszystkich.

Przed rozpoczęciem pracy ważne jest poznanie dziecka, rozmowa z rodzicem lub opiekunem oraz odpowiednia konsultacja.

W zależności od wieku i możliwości dziecka sesje mogą wyglądać inaczej.

Dziecko może podczas słuchania:

• rysować,
• układać klocki,
• wykonywać proste zadania,
• bawić się,
• odpoczywać,
• wykonywać ćwiczenia ruchowe,
• uczestniczyć w aktywnościach dobranych przez terapeutę.

Celem jest stworzenie warunków, w których dziecko może spokojnie uczestniczyć w programie.

Nie chodzi o to, aby dziecko przez cały czas siedziało nieruchomo i „słuchało muzyki”.

Ważne jest jego samopoczucie, zaangażowanie i reakcje obserwowane podczas kolejnych etapów programu.

Metoda Tomatisa dla dorosłych

Metoda Tomatisa nie jest przeznaczona wyłącznie dla dzieci.

Z treningu słuchowego korzystają również osoby dorosłe.

W zależności od indywidualnej sytuacji zainteresowanie metodą może dotyczyć między innymi koncentracji, efektywności uczenia się, pracy z głosem, komunikacji, nauki języków obcych, funkcjonowania w sytuacjach wymagających dużej uwagi czy rozwoju własnych umiejętności.

Każdy dorosły przychodzi jednak z inną historią i innymi oczekiwaniami.

Dlatego również w przypadku osób dorosłych podstawą powinna być indywidualna konsultacja.

Konsultacja – pierwszy krok

Każdy program powinien rozpoczynać się od poznania osoby, która ma w nim uczestniczyć.

Konsultacja pozwala porozmawiać o potrzebach, oczekiwaniach i powodach zainteresowania metodą Tomatisa.

W zależności od praktyki terapeuty konsultacja może obejmować również odpowiednie badanie lub ocenę słuchania.

Nie jest to jednak diagnoza medyczna.

Jeżeli istnieją objawy wymagające konsultacji lekarskiej, audiologicznej, psychologicznej, logopedycznej lub innej specjalistycznej oceny, metoda Tomatisa nie powinna zastępować właściwej diagnostyki.

Metoda Tomatisa może być rozważana jako element szerszego procesu wspierającego, a nie jako zamiennik opieki medycznej lub specjalistycznej.

To ważna zasada odpowiedzialnego korzystania z metody.

Jak wygląda program?

Takie podejście pozwala odejść od myślenia:

„jedno urządzenie – jeden program – taki sam dla każdego”.

Metoda Tomatisa zakłada bowiem indywidualną pracę.

Dla kogo może być interesująca metoda Tomatisa?

Zainteresowanie metodą może wynikać z bardzo różnych powodów.

Rodzice pytają o nią między innymi w związku z funkcjonowaniem dziecka w przedszkolu lub szkole.

Dorośli mogą szukać wsparcia w pracy nad koncentracją, nauką, komunikacją czy wykorzystaniem głosu.

Inni interesują się metodą ze względu na naukę języków, śpiew, muzykę lub rozwój własnych umiejętności słuchowych.

W materiałach dotyczących metody wymienia się między innymi obszary związane z uczeniem się, uwagą, komunikacją, mową, głosem, funkcjami motorycznymi oraz funkcjonowaniem emocjonalnym.

Jednocześnie należy pamiętać, że nie oznacza to gwarancji określonego rezultatu u każdej osoby.

Reakcja na trening może być indywidualna.

Dlatego najważniejszym punktem wyjścia pozostaje konsultacja i odpowiedzialna ocena potrzeb.

Dziecko, rodzic i terapeuta

W przypadku pracy z dzieckiem metoda Tomatisa nie dotyczy wyłącznie dziecka.

Ważną rolę odgrywają również rodzice.

To rodzic najlepiej zna codzienne funkcjonowanie swojego dziecka.

Terapeuta natomiast obserwuje dziecko z perspektywy prowadzonego programu.

Połączenie tych dwóch perspektyw może być bardzo wartościowe.

Rodzic może zwracać uwagę na zmiany obserwowane w domu.

Terapeuta może obserwować zachowanie podczas sesji.

Dzięki temu można lepiej rozumieć przebieg całego procesu.

Terapeuta ma znaczenie

Profesjonalna metoda wymaga profesjonalnego prowadzenia.

Dlatego jednym z celów platformy metodatomatisa.eu jest stworzenie miejsca, w którym osoby zainteresowane metodą będą mogły łatwiej znaleźć informacje o terapeutach pracujących z metodą Tomatisa.

Nie chcemy tworzyć wyłącznie katalogu nazwisk.

Chcemy stworzyć ogólnopolską bazę terapeutów, która pozwoli wyszukiwać specjalistów według lokalizacji oraz poznać podstawowe informacje dotyczące ich praktyki.

Dzięki temu osoba zainteresowana metodą może łatwiej znaleźć terapeutę w swoim mieście lub regionie.

Znaczenie przygotowania

Metoda Tomatisa wymaga znajomości jej założeń oraz odpowiedniego przygotowania do pracy z urządzeniami i programami.

Profesjonalne wykorzystanie sprzętu powinno być związane z odpowiednim przygotowaniem osoby prowadzącej trening.

To podejście jest ważne również z perspektywy jakości całego procesu.

Dlatego rozwój metody w Polsce powinien opierać się nie tylko na dostępności urządzeń, lecz również na wiedzy, odpowiedzialności i jakości pracy terapeutów.

Tradycja i współczesność

Alfred Tomatis rozpoczął swoje badania wiele dekad temu.

Od tamtego czasu metoda rozwijała się, a wraz z nią rozwijały się również urządzenia wykorzystywane do jej prowadzenia.

Historia metody obejmuje rozwój specjalistycznych urządzeń, sposobów przetwarzania dźwięku oraz doświadczeń kolejnych pokoleń terapeutów.

Ta ciągłość jest istotnym elementem dziedzictwa metody.

Nie oznacza jednak zatrzymania się w przeszłości.

Współczesna praktyka wymaga łączenia doświadczeń wynikających z historii metody z aktualną wiedzą, odpowiedzialnością zawodową oraz świadomym korzystaniem z technologii.

Analogowe podejście

Współczesny świat jest niemal całkowicie cyfrowy.

Dlatego może zaskakiwać fakt, że część profesjonalnego sprzętu wykorzystywanego w tradycji metody Tomatisa nadal opiera się na rozwiązaniach analogowych.

Nie jest to jedynie kwestia nostalgii za starszą technologią.

Analogowe rozwiązania są związane z określoną tradycją techniczną i sposobem przetwarzania sygnału.

W przypadku metody Tomatisa technologia ma jednak zawsze pozostawać środkiem do realizacji określonego sposobu pracy.

Technologia ma służyć metodzie, a nie odwrotnie.

Metoda Tomatisa a nauka

Wokół metody Tomatisa przez lata powstały liczne publikacje, obserwacje i opracowania.

Jednocześnie poziom dowodów naukowych dotyczących poszczególnych zastosowań metody jest zróżnicowany.

Dlatego na platformie metodatomatisa.eu chcemy oddzielać:

historię metody, jej założenia i praktykę terapeutów

od

twierdzeń dotyczących skuteczności, które wymagają odpowiedniego potwierdzenia naukowego.

Nie chcemy obiecywać cudów.

Nie chcemy mówić, że metoda jest rozwiązaniem każdego problemu.

Chcemy natomiast przedstawiać ją w sposób możliwie przejrzysty, odpowiedzialny i zrozumiały.

Metoda jako uzupełnienie

Właściwe miejsce metody Tomatisa warto rozpatrywać w kontekście całego człowieka.

Dziecko może jednocześnie korzystać z pomocy logopedy, psychologa, fizjoterapeuty, pedagoga czy lekarza.

Osoba dorosła może pozostawać pod opieką różnych specjalistów.

Metoda Tomatisa nie musi zastępować tych działań.

Może być rozważana jako uzupełniająca forma pracy, jeżeli jest odpowiednio dobrana i prowadzona.

Najważniejsze jest bezpieczeństwo oraz właściwe rozpoznanie potrzeb człowieka.

Słuchanie jako kompetencja

Jednym z ciekawszych aspektów metody Tomatisa jest spojrzenie na słuchanie nie tylko jako na funkcję sensoryczną.

Słuchanie jest również częścią komunikacji.

Kiedy rozmawiamy, musimy słuchać.

Kiedy uczymy się języka, musimy słuchać.

Kiedy uczymy się muzyki, musimy słuchać.

Kiedy dziecko uczestniczy w zajęciach szkolnych, musi słuchać.

Kiedy pracujemy z ludźmi, słuchanie jest podstawą wielu relacji.

Dlatego rozwijanie świadomości własnego słuchania może mieć znaczenie niezależnie od tego, czy ktoś jest dzieckiem, dorosłym, uczniem, muzykiem czy osobą zawodowo wykorzystującą głos.

Dla rodziców

Jeżeli jesteś rodzicem i po raz pierwszy słyszysz o metodzie Tomatisa, nie musisz od razu podejmować decyzji o rozpoczęciu programu.

Najpierw warto dowiedzieć się:

• czym dokładnie jest metoda,
• jak wygląda konsultacja,
• jak pracuje terapeuta,
• jakiego sprzętu używa,
• jak długo trwa program,
• jakie są koszty,
• czego można realnie oczekiwać,
• oraz jakie inne formy wsparcia mogą być potrzebne.

Dobra decyzja zaczyna się od informacji.

Dlatego metodatomatisa.eu ma być przede wszystkim miejscem wiedzy.

Dla dorosłych

Jeżeli jesteś osobą dorosłą zainteresowaną metodą Tomatisa, możesz rozpocząć od poznania jej założeń.

Nie musisz wcześniej znać terminologii związanej z Audio-Psycho-Phonology.

Nie musisz wiedzieć, czym jest precesja czy gating.

Nie musisz znać budowy Elektronicznego Ucha.

Od tego jest terapeuta.

Twoim pierwszym krokiem może być po prostu odpowiedź na pytanie:

Dlaczego interesuje mnie moje słuchanie?

Dla terapeutów

Metodatomatisa.eu ma być również przestrzenią dla terapeutów.

Chcemy rozwijać bazę specjalistów, informacje dotyczące metody, materiały edukacyjne oraz przestrzeń poświęconą profesjonalnej pracy.

Terapeuci będą mogli prezentować swoje praktyki i udostępniać osobom zainteresowanym podstawowe informacje o miejscu, w którym prowadzą pracę.

Platforma ma dzięki temu łączyć dwa światy:

osoby poszukujące informacji

oraz

osoby posiadające doświadczenie w pracy metodą Tomatisa.

Szkolenia i rozwój

Rozwój metody wymaga również rozwoju wiedzy.

Dlatego ważnym elementem platformy będzie przestrzeń poświęcona szkoleniom i edukacji.

Szkolenia powinny umożliwiać terapeutom rozwijanie wiedzy dotyczącej założeń metody, pracy z urządzeniami, prowadzenia programów oraz obserwacji uczestników.

W Polsce potrzebujemy podobnego podejścia:

więcej wiedzy, mniej uproszczeń.

Im większa wiedza terapeutów i osób zainteresowanych metodą, tym bardziej świadome decyzje mogą podejmować osoby korzystające z treningu.

Sprzęt do metody Tomatisa

Profesjonalny sprzęt jest jednym z elementów całego systemu pracy.

Na rynku dostępne są różne urządzenia i rozwiązania.

Wśród nich znajdują się urządzenia służące do przetwarzania i prezentowania materiału dźwiękowego, słuchawki, mikrofony, przetworniki oraz inne elementy stanowiska terapeutycznego.

Jednak sama obecność urządzenia nie jest gwarancją jakości programu.

Najważniejsze pozostaje połączenie:

odpowiedniego sprzętu + przygotowanego terapeuty + właściwego programu + obserwacji uczestnika.

Dlatego na naszej platformie chcemy mówić o technologii, ale zawsze w kontekście całej metody.

Poznaj terapeutę

Jeżeli chcesz rozpocząć pracę metodą Tomatisa, kolejnym krokiem może być znalezienie odpowiedniego terapeuty.

Na metodatomatisa.eu rozwijamy ogólnopolską bazę terapeutów stosujących metodę Tomatisa.

Możesz wyszukać terapeutę według lokalizacji i sprawdzić informacje dotyczące jego praktyki.

To pierwszy krok do bezpośredniego kontaktu.

Nie wybieramy terapeuty za Ciebie.

Dajemy Ci możliwość poznania dostępnych specjalistów i dokonania własnego wyboru.

Pierwszy krok zaczyna się od rozmowy

Nie musisz od razu rozpoczynać programu.

Nie musisz wiedzieć, czy metoda Tomatisa jest odpowiednia dla Ciebie lub Twojego dziecka.

Wystarczy zacząć od rozmowy.

Konsultacja – pierwszy krok.

To moment, w którym można opowiedzieć o swoich potrzebach, zadać pytania i dowiedzieć się, jak wygląda praca z metodą.

Dopiero później można zdecydować, czy chce się rozpocząć program.

Poznaj metodę Tomatisa

Metoda Tomatisa ma za sobą wiele dekad historii.

Jej podstawą jest zainteresowanie słuchaniem, głosem, muzyką i sposobem, w jaki człowiek reaguje na informacje dźwiękowe.

Rozwijała się wraz z doświadczeniem terapeutów i rozwojem technologii.

Jej historia obejmuje również rozwój specjalistycznych urządzeń, takich jak Elektroniczne Ucho.

Jednocześnie współczesne podejście wymaga odpowiedzialności.

Nie każdy problem można rozwiązać treningiem słuchowym.

Nie każdy człowiek zareaguje w taki sam sposób.

Nie każda informacja publikowana w internecie ma takie samo potwierdzenie.

Dlatego warto pytać.

Warto sprawdzać.

Warto rozmawiać ze specjalistami.

I przede wszystkim warto podejmować decyzje świadomie.